na luzie
08 lipca 2016, 08:00

Latem w niebo patrz!

Letnie noce są krótkie. Słońce chowa się za widnokręgiem ledwie na kilka godzin i to bardzo płytko. Jednak to najlepszy czas na rozpoczęcie przygody z obserwacją nieba.

– Z astronomicznego punktu widzenia noc nie występuje, ale w tym czasie pojawiają się ciekawe zjawiska, które można obserwować. Wystarczy położyć się w pogodną noc na ziemi czy leżaku i cierpliwie wpatrywać się, obserwując jak największą połać nieba. Gwarantuję, że po kilkunastu minutach zobaczymy na przykład spadającą gwiazdę czy sztucznego satelitę Ziemi – przekonuje Karol Wójcicki z Centrum Nauki Kopernik, autor bloga Z głową w gwiazdach.

Kosmos fascynuje nas od zawsze. Gwiazdy, planety, sztuczne satelity, komety – wszystko możemy zobaczyć na nocnym niebie. Wystarczy chwila skupienia i cierpliwości.

Obłoki i Perseidy

Latem na niebie możemy dostrzec m.in. obłoki srebrzyste. – To piękne zjawisko na pograniczu astronomii i meteorologii, które jest związane z najwyższymi znanymi ludzkości chmurami, które tworzą się przez opadanie do ziemskiej atmosfery pyłu kosmicznego, który na wysokości ok. 80 km nad Ziemią ulega oblodzeniu i tworzy chmury pierzaste. Gdy pojawiają się nad północnym biegunem, możemy obserwować je nocą, dlatego że wisząc tak wysoko, odbijają promienie światła słonecznego, które w czasie naszej nocy padają na drugą stronę planety. Działają więc jak gigantyczne zwierciadło zawieszone nad biegunem. Na tle ciemnego nieba świecą niebieskosrebrzystym blaskiem. Obserwujemy je nisko nad północnym horyzontem, pomiędzy godziną 23.00 a 2.00 w nocy – mówi Karol Wójcicki.

Popularyzator astronomii przekonuje, że wakacje są świetnym czasem na obserwację planet, sztucznych satelitów naszej planety, a ich druga połowa na oglądanie Perseidów. – Obecnie gwiazd na niebie widać niewiele, za to planety, które z reguły świecą jaśniej niż gwiazdy, są nieźle widoczne. Teraz możemy w nocy obserwować aż trzy: Jowisza, Marsa i Saturna. Jowisz będzie widoczny do drugiej połowy lipca nisko nad zachodnim horyzontem, tuż po zachodzie słońca. Mars dominuje przez większą część nocy nad południowym horyzontem i wygląda jako szalenie jasny pomarańczowy punkt. Nieco na lewo od Marsa, słabszy i gorzej widoczny jest Saturn – wyjaśnia Karol Wójcicki i dodaje, że gwiazdy od planet można łatwo rozróżnić, bo gwiazdy na niebie mrugają, a planety nie. Te świecą blaskiem stałym.



Wakacje to dobry czas na wyszukiwanie na niebie sztucznych satelitów Ziemi. – Wszystko, co przelatuje na wysokości 100–150 km nad naszymi głowami, jest przez całą noc oświetlane przez Słońce. Satelita przemieszczający się z prędkością 8 km/s jest widoczny jako powoli przesuwający się na tle innych gwiazd obiekt – wyjaśnia Karol Wójcicki. 

W sierpniu na niebie licznie pojawią się Perseidy, powszechnie nazywane spadającymi gwiazdami. – To drobiny materii pochodzenia kometarnego, które przedzierają się przez ziemską atmosferę z gigantycznymi prędkościami, dochodzącymi nawet do 72 km/s, które pod wpływem tarcia o górne warstwy atmosfery rozgrzewają się i ulegają spaleniu, a wytworzona w tym procesie temperatura pobudza do świecenia gazy atmosferyczne, zupełnie jak prąd elektryczny przepuszczony przez neon – mówi Karol Wójcicki. 

Zjawiska meteorów są bardzo proste do obserwacji. Miłośnicy astronomii mogą od nich zacząć przygodę z obserwacjami nieba.



Okiem, lornetką i lunetą

Obserwacja nieba gołym okiem może dostarczyć dużo frajdy. Chociaż na początku możemy się czuć pod niebem zagubieni. – Nasi dziadowie czy ojcowie sięgali po kompas, ale w XXI wieku wystarczy sięgnąć po smartfona. Jest mnóstwo aplikacji, które za rękę poprowadzą nas przez niebo. Wystarczy zainstalować Stellarium, SkyGuide czy GoogleSkyMap i wskazać smartfonem na konkretny fragment nieba, a on powie nam, jaki gwiazdozbiór aktualnie obserwujemy, gdzie szukać planet albo interesujących obiektów głębokiego nieba – wyjaśnia Karol Wójcicki. Tradycjonaliści, których wśród astronomów nie brakuje, mogą skorzystać z dostępnych atlasów nieba, a dobry kompas będzie też przydatny.

Jeśli jesteśmy zainteresowani obserwacjami głębszego nieba, czyli rzeczy, których nie widać na pierwszy rzut oka, warto wykorzystać lornetkę na statywie lub teleskop.
– Lornetka w astronomii to wszechstronne narzędzie obserwacyjne. Oferuje możliwość prowadzenia obserwacji obuocznie, co jest najwygodniejsze i najbardziej naturalne. Pokazuje setki obiektów i idealnie nadaje się do nauki nieba, do kompletu wystarczy mapa nieba i latarka z czerwonym światłem (nie powoduje zanieczyszczeń świetlnych) i już możemy uczyć się nieba – wyjaśnia Aleksander Kacz z Teleskopy.pl.

Lornetka wystarczy, by obserwować pojedyncze gwiazdy Drogi Mlecznej czy też zobaczyć wiele galaktyk. Wiele obiektów najpiękniej prezentuje się właśnie w loretce – ze względu na jasność i pole widzenia. – Wśród najpopularniejszych lornetek do obserwacji z ręki są Celestron Cometron 12x70, Nikon 10x50 Action EX i William Optics ED 7x50 oraz 10x50.



– Należy rozdzielić lornetki do obserwacji z ręki od lornetek do typowo „statywowych”. Lornetka do obserwacji z ręki ma umiarkowane powiększenie – zazwyczaj między 6 a 12 razy i obiektywy nie większe niż 70 mm. Oferują szerokie pole widzenia, jasny i stabilny obraz. Taką lornetkę można mieć zawsze przy sobie i wykorzystać nie tylko do obserwacji nieba gwieździstego, ale też do oglądania przyrody. Lornetki o większym powiększeniu wymagają statywu, bo obserwując „z ręki”, nie możemy uzyskać stabilnego obrazu – wyjaśnia Aleksander Kacz i dodaje, że statyw do lornetki musi być stabilny. – Im cięższy, im większy ma udźwig – tym lepiej. Warto pamiętać, że lornetki bywają duże, znacząco większe od aparatów fotograficznych z teleobiektywem, więc udźwig trzeba wybierać z zapasem, bo poza ciężarem liczy się jeszcze rozkład masy na głowicy – wyjaśnia właściciel firmy teleskopy.pl i dodaje, że dobre statywy oferują firmy Velbon, Camrock, Slik, Manfrotto.

Zarówno lunety, jak i lornetki to przedmioty z kategorii Sport i wypoczynek na Allegro, których sprzedaż w porównaniu z latami poprzednimi wzrosła dwucyfrowo. – Sprzedaż lunet wzrosła aż o 61%, a najpopularniejsze marki to Sutter i Yukon​ – mówi Łukasz Stawisiński, szef kategorii Sport i wypoczynek w Allegro. – Lornetki też cieszą się dużym zainteresowaniem, ich sprzedaż w porównaniu z rokiem ubiegłym wzrosła o 22%, a najbardziej popularne marki to Kandar i Delta Optical. Co ciekawe, największy wzrost sprzedaży tych przedmiotów odnotowujemy w grudniu i maju, a we wrześniu dochodzą jeszcze kompasy – dodaje Stawisiński.    

Decydując się na zakup teleskopu, warto rozważyć zakup sprzętu w systemie Newtona, zwłaszcza na prostym w obsłudze i niezawodnym montażu azymutalnym typu Dobsona. – Im większe zwierciadło, tym więcej teleskop zbiera światła, tym jaśniejszy i wyraźniejszy uzyskamy obraz. Na rynku są teleskopy o średnicy od 130 mm do 450 mm. Dobre teleskopy oferują firmy Sky-Watcher i GSO – mówi Aleksander Kacz.
Newsletter
Trwa generowanie pliku zip
0%