na luzie
Na luzie
05 lutego 2016, 08:00

Kobieca literatura XIX wieku. Wciąż wciąga, bawi i wzrusza

Niektóre powieści XIX-wiecznych pisarek pomimo upływu wielu lat wciąż cieszą się niesłabnącą sympatią kolejnych pokoleń czytelniczek. Zobacz, co warto kupić, aby lepiej poznać ten nurt literatury.

Świetnie zarysowane bohaterki

Austen, Brontë i Gaskell to przede wszystkim twórczynie znakomitych postaci kobiecych. Najlepszym przykładem takiej bohaterki jest Elizabeth Bennet z „Dumy i uprzedzenia”. 

Elizabeth nieustannie zachwyca kobiety na całym świecie swoją błyskotliwością, wdziękiem, ostrym językiem oraz dowcipem. W odróżnieniu od innych młodych panien jej współczesnych, nie upatruje swojego celu życiowego w dobrym zamążpójściu.

Oprócz Elizabeth serca czytelniczek na całym świecie bezdyskusyjnie zdobyły mała, blada Jane Eyre z „Dziwnych losów Jane Eyre” oraz Margaret Hale z „Północy i Południa”. Łączy je wszystkie trudna sytuacja materialna, żywy temperament, inteligencja, niepospolity, jak na XIX wiek, charakter i łamanie ogólnie przyjętych konwenansów. Te właśnie cechy sprawiają, że bohaterki są dla nas cały czas niezwykle interesujące. 

Niepospolici bohaterowie

Same bohaterki, choćby najwybitniejsze, niewiele by jednak zdziałały, gdyby nie dopełniali ich równie zajmujący bohaterowie. Co więcej, to właśnie oni zwykle dynamizują fabułę, oni też przyczyniają się do rozwoju i zmian u swoich partnerek. 

Dzięki przystojnemu, aroganckiemu panu Darcy Elizabeth dostrzega, że była zbyt pochopna w swoich sądach i ludzi nie należy oceniać po pozorach. Jane Eyre dzięki swojemu chlebodawcy Edwardowi Rochesterowi z biednej, zakompleksionej sieroty staje się dojrzałą, pewną siebie kobietą. Posępny John Thorton z czasem zdobywa zaś serce upartej i uprzedzonej do niego Margaret, która zaczęła dostrzegać, jak bardzo myliła się w stosunku do człowieka, którego wcześniej pochopnie odrzuciła. 

Bohaterki również mają niebagatelny wpływ na swoich wybrańców, którzy dzięki nim łagodnieją, stają się bardziej otwarci i przyjaźni wobec otaczającego ich świata.

Lubimy szczęśliwe zakończenia

Choć często sami się przed sobą do tego nie przyznajemy, uwielbiamy szczęśliwe zakończenia, nawet te mało prawdopodobne. Historie, które dobrze się kończą, poprawiają nam nastrój. Tak jest również z wymienionymi książkami. 

Pewne wątpliwości może budzić zakończenie „Dziwnych losów Jane Eyre”. Charlotte Brontë wierzyła, że zakończenia nie mogą być zupełnie szczęśliwe. Zawsze powinny mieć w sobie dozę goryczy, dzięki temu są bardziej prawdziwe, ludzkie. Zabieg ten autorka powtórzyła także w innych swoich utworach, np. „Villette” czy „Profesorze”. 

Więcej niż romans

Dzieła wymienionych pisarek to coś więcej niż zwykłe romanse. Książki Jane Austen to także doskonałe studium ludzkich charakterów. Autorka, opisując perypetie dotyczące zamążpójścia, dotyka wielu problemów społecznych tamtych czasów. 



Charlotte Brontë zajmują przede wszystkim ludzkie namiętności. Wyraźne nawiązania do powieści gotyckich nadają Jane Eyre atmosferę grozy i tajemniczości. Pisarka pochyla się przy tym nad losem dzieci z ubogich rodzin i guwernantek w XIX wieku. Czerpie z własnych doświadczeń. Pierwsza część książki dotycząca szkoły w Lowood uważana jest przez wielu badaczy prawie za autobiografię. 



„Północ i Południe” Elizabeth Gaskell jest często określane jako powieść społeczna. Tło książki to różnice między przemysłową północną Anglią a rozleniwionym, spokojnym południem. Gaskell obrazowo opisuje niedolę robotników oraz trudności, z jakimi zmagają się fabrykanci. Pokazuje punkt widzenia każdej ze stron. Wnioski czytelnik musi wysnuć sam. 



Legenda autorek

Do popularności powieści przyczyniła się także legenda, jaka narosła wokół życia ich autorek. Mowa tutaj o Jane Austen oraz Charlotte Brontë. Austen, mimo że pisała o perypetiach dotyczących zamążpójścia, sama nigdy nie została niczyją żoną. Stało się to pożywką dla wielu domniemań o romantycznej, niespełnionej miłości XIX-wiecznej pisarki. 

Pod względem tajemniczości trudno jednak dorównać Charlotte Brontë. Charlotte wraz z dwójką swoich pozostałych sławnych sióstr oraz bratem i ojcem mieszkała na plebani w hrabstwie Yorkshire. Wszystkie okna plebanii wychodziły na pobliski cmentarz. Ten specyficzny nastrój domu miał prawdopodobnie ogromny wpływ na ukształtowanie jej charakteru. Pisarka przeżyła przedwczesną śmierć swojego rodzeństwa. Całe życie zmagała się podobno z kompleksami na punkcie własnego wyglądu oraz tęsknotą za miłością. Gdy ją w końcu znalazła, zmarła zaledwie dziewięć miesięcy po ślubie na skutek komplikacji ciążowych. Starannie kreowała swój życiorys. Wiele niedomówień i niejasności (np. wokół prawdziwego autorstwa „Wichrowych Wzgórz”) stało się źródłem niekończących się domysłów i teorii. 

Świetne adaptacje filmowe

Wszystkie wymienione książki doczekały się bardzo dobrych adaptacji filmowych. W 1995 roku BBC zrealizował miniserial „Duma i uprzedzenie”, w którym w rolę pana Darcy’ego wcielił się Colin Firth. BBC odpowiada również za rewelacyjną ekranizację „Jane Eyre” z 2006 roku. Rochestera zagrał w niej stworzony do tej roli Toby Stephens. W 2011 roku „Jane Eyre” została ponownie przeniesiona na ekran. Tym razem w głównych bohaterów wcielili się Mia Wasikowska oraz Michael Fassbender. W 2004 roku BBC nakręciło natomiast „Północ i Południe”. Rolę Thortona otrzymał doskonały Richard Armitage.



Austen, Brontë i Gaskell udało się uwiecznić ponadczasowe ludzkie emocje, uczucia, namiętności i pragnienia, które nie zmieniają się niezależnie od epoki i są dziś tak samo aktualne, jak były w XIX wieku.
Newsletter
Trwa generowanie pliku zip
0%