Opis i zdjęcia produktów utworem artystycznym

Każdy z nas może być twórcą artystycznym. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych bardzo szeroko interpretuje, co może być utworem artystycznym, gdyż jest nim każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze i to bez względu na wartość czy przeznaczenie. Pamiętam początki serwisu Allegro, kiedy opisy ofert sprowadzały się do kilku słów napisanych ciurkiem, a żeby móc sformatować tekst lub wzbogacić opis o grafikę, trzeba było znać język HTML. Dzisiaj przygotowanie atrakcyjnej oferty jest o wiele prostsze, co wielu sprzedawców bardzo dobrze wykorzystuje, nadając im atrakcyjny wygląd, podnosząc tym samym prestiż i nadając profesjonalny charakter. 

Kreatywny sprzedawca, który wysili się w przygotowaniu opisu i w efekcie twórczego procesu stworzy opis na tyle oryginalny i niesztampowy, że będzie wyróżniał się od innych, posiadał indywidualne cechy oraz treść, której nie da się w prosty sposób powielić, będzie zasługiwał na ochronę prawną swojego dzieła. Takiej ochrony na pewno nie uzyska prosty zlepek kilku zdań niosący informację o sprzedawanym produkcie jak jego model, zastosowanie i specyfikacja techniczna czy nawet skopiowany opis towaru ze strony producenta. Taki opis nie jest przejawem żadnej twórczości, jest jedynie informacją. 

Natomiast tekst oryginalny, unikatowy, który wymagał większego wysiłku intelektualnego i kreatywności, jest traktowany przez prawo autorskie na równi z tekstem piosenki czy wierszem, przez co jest chroniony i każde jego skopiowanie oraz wykorzystanie jest obwarowane wieloma przepisami.

Podobnie jest ze zdjęciami wykorzystywanymi do prezentacji sprzedawanego produktu. Jeżeli jest to standardowe zdjęcie oddające w zwykły sposób sprzedawaną rzecz, takie, które zostało zrobione bez większego namysłu, to traktowane będzie również zwyczajnie. Jeżeli jednak fotograf „przyłożył oko”, wyeksponował pewne detale, zastosował ciekawą technikę czy odpowiednio obrobił zdjęcie, nadając mu oryginalny charakter, to wówczas można stwierdzić, że takie zdjęcie jest utworem artystycznym. Dobrym przykładem są oferty towarów luksusowych i biżuterii, gdzie odpowiednio wykonane zdjęcia podkreślają wyjątkowość produktu lub zostały wykonane w odpowiedniej aranżacji. Nawet zwykłe oznaczenie zdjęcia znakiem wodnym może być już traktowane jako nadanie mu oryginalnego wyglądu, a kradzieże takich zdjęć też się zdarzają. 

Ochrona prawna ofert

Prawo autorskie objawia się w dwóch sferach: autorskich prawach osobistych i autorskich prawach majątkowych. Autorskie prawa osobiste chronią więź utworu z autorem, są niezbywalne, a przejawiają się m.in. w prawie do oznaczania utworu własnym nazwiskiem czy pseudonimem, nienaruszalności utworu i jego rzetelnego wykorzystywania oraz nadzoru nad sposobem korzystania z utworu. Twórca decyduje o tym, co stanie się z jego dziełem i nikt nie może ingerować w jego wolę. Autorskie prawa majątkowe to wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim oraz pobierania wynagrodzenia za jego korzystanie. Prawa majątkowe są zbywalne, dzięki czemu możemy handlować sztuką i na niej zarabiać. 

W przypadku naruszenia praw autorskich sprzedawcy poprzez skopiowanie opisu oferty i jego wykorzystanie przez osobę do tego nieuprawnioną uruchamia się pakiet środków prawnych służących obronie danego dzieła. Pakiet ten jest dość okazały i w przypadku naruszenia praw osobistych daje możliwość twórcy dzieła żądania zaniechania naruszania, a następnie usunięcia skutków takiego naruszenia – na przykład poprzez publiczne oświadczenie i przeprosiny. Twórca może również żądać zapłaty zadośćuczynienia za krzywdę, której doświadczył lub wskazać cel społeczny, na który naruszyciel powinien wpłacić określoną kwotę.

Podobne uprawnienia przysługują w przypadku naruszenia praw majątkowych i przysługują osobom uprawnionym, czyli również tym, którzy mają licencję na korzystanie z utworu lub kupili prawa majątkowe. Uprawniony może żądać chociażby zaniechania naruszania, usunięcia skutków naruszenia, a nawet naprawienia szkody przez zapłatę dwukrotności stosownego wynagrodzenia, które byłoby należne w przypadku udzielenia zgody na korzystanie z utworu, a jeżeli naruszenie było zawinione - trzykrotności.  

Jak dochodzić swoich praw?

Kiedy kradzież już nastąpi, należy jak najszybciej podjąć stosowne kroki. W pierwszej kolejności trzeba ustalić, kto jest naruszycielem. W sytuacji kradzieży oferty dokonanej na Allegro nie jest to trudne, ponieważ sprzedawcy zobowiązani są do ujawnienia portalowi swoich danych osobowych, co więcej - większość z nich udostępnia takie informacje na stronach swoich ofert lub w zakładce „O mnie”. Sprawa się komplikuje, gdy sprzedawca działa pod fałszywymi danymi i nie można go odnaleźć zwykłymi środkami - wtedy nie obędzie się bez interwencji Policji, która powinna ustalić dane sprawcy.

Na początek warto skontaktować się ze sprzedawcą mailowo lub telefonicznie i uświadomić go o fakcie naruszenia praw autorskich. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że zdjęcia udostępniane w Internecie chronione są przez prawo. Jeżeli jednak sprawca nie ma zamiaru dobrowolnie usunąć skradzionych treści, warto jeszcze wystosować do niego pismo z żądaniem zaprzestania naruszania i zagrozić skierowaniem sprawy na drogę sądową. W obu przypadkach należy wyznaczyć termin na spełnienie żądań, a wysłane wiadomości utrwalić i zachować, gdyż mogą przydać się przed sądem jako dowody. 

Skierowanie sprawy do sądu powinno być ostatecznością. Właściwymi do rozpoznawania spraw o ochronę praw autorskich są sądy okręgowe, a sądem właściwym miejscowo co do zasady będzie sąd, w którego okręgu mieszka lub ma siedzibę naruszyciel. Postępowanie przed sądem może ciągnąć się przez wiele miesięcy, dlatego warto pomyśleć zawczasu o możliwości zawarcia ugody sądowej i przygotować taką propozycję.

Powód będzie musiał udowodnić przed sądem naruszenie prawa, którego jest dysponentem. W tym celu warto sporządzić w chwili wykrycia naruszenia zrzuty ekranu monitora, które posłużą jako dowody w sprawie. Wyrok wydany w sprawie powinien już wystarczająco oprzytomnić naruszyciela, ale jeżeli i to nie przyniesie skutku, sprawę można przekazać komornikowi sądowemu, który wyegzekwuje wyrok.

Paweł Terpiłowski

sPrawnie.com

magazyn@allegro.pl

Powiązane artykuły

Kupuj w sieci. Z rozwagą, bo warto
Zabawki pod choinkę czy elegancki przybornik do cygar. Torebka od Michaela Korsa lub deska snowboardowa Head Force i.Kers. Komplet tłoków do zabytkowego samochodu albo bibliofilski starodruk. Nieważne, czego szukasz - dziś w sieci kupisz wszystko. Dosłownie. Klikasz, płacisz i czekasz na kuriera. Do twoich drzwi może trafić towar z całego świata, masz oszałamiające możliwości, więc przy zakupach lepiej nie trać głowy. 
Inteligencja w salonie – telewizor to nie wszystko
Telewizor cały czas stanowi jeden z głównych elementów wyposażenia mieszkania i nic nie wskazuje, aby miało się to zmienić. Wymieniamy starsze modele na nowsze lub dokupujemy drugi odbiornik do kuchni czy dziecięcego pokoju.
10 najpopularniejszych książek blogerów i vlogerów na Allegro!
Książka „Finansowy ninja” Michała Szafrańskiego, najpopularniejszego blogera finansowego w Polsce, tylko w przedsprzedaży przyniosła jej autorowi ponad pół miliona złotych czystego zysku! Wydawnictwo Znak powołało do życia nową linię wydawniczą Flow Books specjalizującą się w publikacji książek napisanych przez influencerów. Czyżby „normalni” pisarze na naszych oczach odchodzili do lamusa?
Dużo szumu wokół sukcesu małych misiów
Genialne produkty, które zdobywają serca coraz większej liczby matek i ojców. Szumiące misie, czyli Szumiś oraz Whisbear, to hit ostatnich kilku lat. Są więcej niż tylko zwykłymi pluszowymi przytulankami – uspokajają niemowlęta, pomagają im w zasypianiu, a rodzicom pozwalają na większą swobodę w poruszaniu się po domu. Jak one to robią? Rozkładamy szumiące misie na czynniki pierwsze.