na luzie
09 grudnia 2015, 08:00

Historia jest nudna?

Tylko dla tych, którzy nie znają odpowiednich książek! Szkoła niestety bardzo często sprowadza historię do wkuwania dat i chronologii wydarzeń. Tymczasem historia potrafi być naprawdę fascynująca. Udowadnia to wiele współczesnych twórców, którzy w swoich książkach opisują ją z zupełnie innej, często nieznanej strony. 

Jednym z nich jest C.W. Gortner – autor bardzo popularnych powieści historycznych. Pracę nad każdą jego książką poprzedzają dokładne źródła materiałów źródłowych. Gortner na podstawie zdobytych informacji, zachowanych materiałów, kronik, fragmentów listów i relacji naocznych świadków stara się odtworzyć bieg opisywanych wydarzeń. Jednocześnie próbuje wniknąć w motywacje swoich bohaterów. Powieści biegną dwutorowo. Autor skupia się zarówno na życiu prywatnym, uczuciowym postaci, jak i ich decyzjach politycznych. Te dwie płaszczyzny nierzadko stykają się ze sobą. 

Hiszpański temperament

Gortner ożywia często władców niejednoznacznie osądzonych przez historię. Do takich osób należy choćby wybitna Izabela Kastylijska z powieści "Przysięga królowej" czy jej córka Joanna Szalona – bohaterka książki "Ostatnia królowa". 

Na uwagę zasługuje zwłaszcza ostatnia z wymienionych. Gortner przywołuje postać niezwykle tragiczną, niedocenioną zarówno przez jej współczesnych, jak i późniejszych historyków. Żona Filipa I Pięknego podobno z zazdrości o ukochanego, ale niewiernego męża popadła w obłęd. Po śmierci Filipa przemierzała Kastylię razem z jego trumną. Co jakiś czas otwierała ją i próbowała pieszczotami obudzić zmarłego. Następnie do końca życia była więziona przez swojego ojca, a później syna, którzy pozbawili ją należnej jej korony. 

Gortner przedstawia inny obraz Joanny. Wiarygodnie tłumaczy jej zachowanie. Pokazuje alternatywną wersje zdarzeń, w którym szaleństwo królowej było specjalnie uknutą intrygą polityczną. Każe się zastanowić nad przebiegiem zdarzeń. Jasno i przejrzyście opisuje ówczesne koligacje wśród władców europejskich. Przede wszystkim wzbudza jednak ogromną ciekawość, jak było naprawdę. Sprawia, że postać królowej staje nam się bliska i chcemy poznać jej romantyczne losy.

Kobiety międzywojnia

Z polskiego podwórka szczególnie dwaj autorzy zasługują na uwagę. Są to Kamil Janicki oraz Sławomir Koper. Obaj to historycy z wykształcenia. O Kamilu Janickim zrobiło się głośno między innymi dzięki serwisowi popularnonaukowemu Ciekawostki historyczne. Jak sama nazwa wskazuje, serwis zbiera najróżniejsze i niezwykle barwne ciekawostki ze wszystkich epok. Wiele artykułów zostało opartych na konkretnych publikacjach, wśród nich także na książkach samego Janickiego. Jest on autorem takich pozycji, jak: "Upadłe damy II Rzeczpospolitej", "Pierwsze damy II Rzeczpospolitej", "Damy złotego wieku" czy "Epoka hipokryzji. Seks i erotyka w przedwojennej Polsce". Ostatnio ukazała się także jego najnowsza książka "Żelazne damy. Kobiety, które zbudowały Polskę". 

Jak widać Janicki dużo uwagi poświęca kobietom i roli, jaką odegrały w historii Polski. Okazuje się, że na wielu poziomach była ona naprawdę niebagatelna. Zajmują go nie tylko kobiety, które miały realny wpływ na ówczesne elity rządzące. Nie pomija również słynnych zabójczyń, szantażystek czy stręczycielek. Ich losy opisuje w "Upadłych damach II Rzeczpospolitej". Janicki nie ogranicza się przy tym do przytoczenia suchych faktów z ich życia. Stara się wniknąć w motywy bohaterek, często wzbudza wręcz współczucie dla zbrodniarek. Tak dzieje się na przykład z księżniczką Zytą Woroniecką, która według opinii publicznej z zimną krwią zastrzeliła swojego narzeczonego. W rzeczywistości fakty przedstawiały się jednak zupełnie inaczej…

Janicki, sięgając po te historie, przybliża czytelnikowi także charakter epoki. Wiele przywołanych sytuacji może czytelnika zadziwić. Jedną z nich, chyba najbardziej wstrząsającą z zawartych w książce rozdziałów, jest reakcja tłumu na wystawienie na widok publiczny trumny zamordowanej dziewczynki Zofii Zajdlówny. 

Historyk nie stroni od tematów bardzo odważnych. Dowodem na to jest z pewnością "Epoka hipokryzji. Seks i erotyka w przedwojennej Polsce". Janicki pisze o seksualnej rozwiązłości tamtych czasów, pornografii, prostytucji, antykoncepcji, pożyciu po i przedmałżeńskim, masturbacji czy chorobach wenerycznych oraz ogólnym stanie wiedzy społeczeństwa na temat seksu. 

Zaglądanie za kulisy i do alkowy

Czytelnicy, którzy zasmakują w prozie Janickiego, powinni koniecznie sięgnąć także po "Kobiety dyktatorów" Diane Ducret. Książka zdobyła popularność na całym świecie. We Francji sprzedała się w 100 tysiącach egzemplarzy. Autorka napisała również jej drugą część. Ducret opisuje rolę, jaką w życiu poszczególnych dyktatorów (Mussoliniego, Lenina, Stalina, Salazara, Mao, Hitlera itp.) odegrały ich partnerki. Historia zostaje tutaj znowu pokazana z oryginalnej, mniej znanej perspektywy wpływów poszczególnych kobiet.

Wspominany wcześniej Sławomir Koper to z kolei autor książek "Gwiazdy Drugiej Rzeczypospolitej", "Życie prywatne elit artystycznych Drugiej Rzeczypospolitej", "Życie prywatne elit Drugiej Rzeczypospolitej", "Królowe salonów Drugiej Rzeczypospolitej", "Życie prywatne elit władzy PRL", "Stracone pokolenie PRL", "Życie towarzyskie elit PRL", "Alkohol i muzy", "Miłość w Powstaniu Warszawskim", "Wielcy zdrajcy od Piastów do PRL" i wielu wielu innych. 

Siłą Kopera jest przede wszystkim jego styl. Autor pisze prostym, przyjemnym językiem, dzięki czemu bardzo dobrze się go czyta. Wybiera niezwykle barwne momenty z życia elit artystycznych lub rządzących. Nie waha się opisywać ich intymnych spraw i wyciągać różnych skandali. Pokazuje swoich bohaterów od bardzo ludzkiej strony, ze wszystkimi słabościami, często obdzierając ich wręcz z historycznego, pomnikowego blichtru. 

Niejednokrotnie wymusza na czytelniku, aby na nowo zastanowił się nad rolą, jaką wybrane przez niego postacie odegrały w historii. Robi tak na przykład w "Wielkich zdrajcach od Piastów do PRL-u". Autor uświadamia w swojej książce, że historię piszą zwycięzcy, w związku z tym nie jest ona często oparta na obiektywnych przekazach. Etykietki zdrajców nie raz przypinano osobom, które miały najlepsze intencje i w innych okolicznościach całe pokolenia zapamiętałyby ich jako bohaterów narodowych. Osoby natomiast dziś uważane powszechnie za bohaterów niejednokrotnie na to miano nie zasłużyły. Koper przytacza między innymi dzieje Bolesława Krzywoustego i jego brata Zbigniewa, Hieronima Radziejowskiego czy Szczęsnego Potockiego.

Gortner, Ducret, Janicki czy Koper udowadniają, że książki historyczne można czytać z wypiekami na twarzy. Odpowiednio podana historia potrafi być bowiem naprawdę fascynująca. Wymienione książki nie tylko umilą czytelnikom niejedno długie zimowe popołudnie, lecz będą także wspaniałym prezentem z okazji zbliżającego się wielkimi krokami Bożego Narodzenia. 

fot. Flickr/Quinn Dombrowski/CC BY-SA 2.0
Newsletter
Trwa generowanie pliku zip
0%